Dieta przy cukrzycy

Nie jesteśmy skazani na cukrzycę. Oprócz predyspozycji genetycznych, cukrzycy sprzyjają złe nawyki żywieniowe, brak aktywności fizycznej i stres. W wieku dojrzałym cukrzyca nie zawsze jest związana z brakiem insuliny - hormonu niezbędnego do zaopatrywania komórek w glukozę. Z czasem tracą one zdolność odpowiadania na insulinę i nie wychwytują krążącego we krwi cukru. Krew z wysokim poziomem cukru niszczy nerki, serce, wątrobę, naczynia krwionośne, a nawet system nerwowy. Jedynie dzięki zmianie trybu życia i diety, z cukrzycą można skutecznie walczyć.

Dieta przy cukrzycy - cukry złożone i proste

Chorzy na cukrzycę powinni mieć na uwadze podstawową różnicę między cukrami prostymi a złożonymi - cukry proste podnoszą gwałtownie poziom glukozy we krwi, a złożone uwalniają ją powoli. Dlatego należy nie tylko liczyć kalorie, ale też tak planować posiłki, by nie przekraczać zalecanej dawki węglowodanów i zwracać uwagę na ich rodzaj. Dieta cukrzyka jest uboga w cukry proste, np. fruktozę, znajdującą się we wszystkich produktach, które mają w składzie cukier, a także w słodkich owocach (zwłaszcza suszonych).

Najlepszym źródłem dobrych cukrów złożonych jest skrobia zawarta m.in. w ziarnach zbóż, warzywach i mało słodkich owocach. Bez ograniczeń można umieszczać w diecie zielone i czerwone warzywa niskowęglowodanowe: kapustę, kalafior, ogórki, szpinak, sałatę, pomidory, rzodkiewki i paprykę. 

Wszelkie szczególowe zalecenia dietetyczne zawsze będą dostosowane do towarzyszących cukrzycy chorób oraz stopnia otyłości. Każda dieta musi pokryć zapotrzebowanie organizmu na energię i składniki odżywcze, witaminy oraz sole mineralne. Kuchnia dla cukrzyków to zdrowa kuchnia, nieograniczona wyłącznie do białka czy węglowodanów.

Dieta przy cukrzycy - węglowodany

Na początku należy zrzucić zbędne kilogramy. Jeśli chory cierpi na znaczną otyłość, podczas pierwszego etapu leczenia posiłki nie mogą mieć więcej niż 1000 -1200 kcal. Po uzyskaniu zadowalającej wagi ich kaloryczność może wzrosnąć do 1600 -1800 kcal. Przyjmuje się, że dopuszczalny poziom węglowodanów w diecie cukrzyka powinien wahać się w granicach 140 - 400g na dobę.

Im osoba młodsza i bardziej aktywna fizycznie, tym granica ta jest wyższa. Nie możesz jednak jeść zbyt małej ilości węglowodanów. Organizm w odruchu samoobrony sam zacznie wytwarzać je z białek i tłuszczu. Przy okazji, niestety, wytwarza też związki ketonowe, które mogą doprowadzić do śpiączki. Dzieje się tak czasem po wstrzyknięciu przez chorego zbyt dużej dawki insuliny, co powoduje gwałtowny spadek poziomu glukozy we krwi. Z tego powodu zaleca się, by chorzy mieli zawsze przy sobie coś słodkiego, czym będą mogli wyrównać niedobór cukru.

Dieta przy cukrzycy - tłuszcze

W dobrze zbilansowanej diecie dla każdego z nas, tłuszcze nie powinny przekraczać 20 - 30 proc. wartości kalorycznej pożywienia. W menu diabetyków szczególne znaczenie ma jakość tłuszczu; zwierzęce zawierają cholesterol i kwasy nasycone przyczyniające się do rozwoju miażdżycy  - schorzenia, na które cukrzycy są szczególnie narażeni. Dlatego dieta w cukrzycy nie powinna zawierać smalcu, słoniny i masła. Podobnie jak wszystkie ciasta z kremami i tłuste lody. Od tego, ile jesz tłuszczów, zależy ilość zjadanego mięsa. Tylko białko zwierzęce zawiera komplet aminokwasów niezbędnych do jego przyswojenia.

Dieta przy cukrzycy - białko

W pożywieniu nie powinno zabraknąć też białka roślinnego (nie więcej niż 140 g dziennie).
W przypadku chorych nerek, białka musi być mniej od podanej tu wartości, ale o ograniczeniu decyduje wyłącznie lekarz. Należy spożywać chude gatunki mięs i wędlin, ryby, mleko (tylko odtłuszczone), serki raczej białe niż żółte. Wskazane jest, aby kontrolować liczbę spożywanych jajek.

Dieta dla cukrzyków jest zgodna z zaleceniami zdrowego żywienia. Wymaga jedynie większej dyscypliny, bo konsekwencje jej nieprzestrzegania są poważniejsze niż w przypadku ludzi zdrowych. To może być kuchnia dla całej rodziny. Należy tylko pamiętać, by jeść pięć razy dziennie i w każdym posiłku zachować podobną zawartość węglowodanów. W planowaniu menu pomogą stosowane w książkach kucharskich dla diabetyków tabele wymienników, czyli produktów mających tę samą zawartość węglowodanów, białek i tłuszczów. W przypadku mięsa, ryb i zielonych warzyw liczymy tylko wartość kaloryczną (nie mają węglowodanów). 


Bibliografia

Magee E. Co jeść przy cukrzycy, KDC, Warszawa 2006, ISBN 83-7404-407-1
Dieterle P. Dieta dla cukrzyków, Filar, Warszawa 2001, ISBN 83-87892-36-X
Ciper H., Burkard M., Wolfram G. Dieta w cukrzycy typu II, Filar, Warszawa 1999, ISBN 83-87892-18-1
Hamilton L. Książka kucharska dla diabetyków, REA, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7544-139-0

Pacjent chory na cukrzycę jest skazany na liczenie kalorii przez całe życie