Nadmiar witamin - kiedy nam szkodzi?

W każdym kolorowym magazynie namawiają nas do zakupu suplementów, a apteki są nimi wręcz zasypane. Są to tabletki z całą gamą witamin i minerałów bądź też specjalne zestawy na porost włosów, koncentrację, ładną cerę, zmniejszenie apetytu na słodycze… można by mnożyć przykłady. Ale czy nadmiar witamin może szkodzić?

Trzeba pamiętać, że nadmiar takich składników może nie tylko nie dawać zadowalających efektów, lecz także czasami być wręcz toksyczny! Pomimo wielu apeli o szkodliwości niekontrolowanego przyjmowania suplementów, świadomość konsumentów jest wciąż niewielka. 

Nadmiar witamin - co za dużo, to niezdrowo 

Hiperwitaminoza to zespół objawów chorobowych, który wywołany jest nadmiarem witamin w organizmie. Ze zbyt dużym spożyciem witamin rozpuszczalnych w wodzie organizm jest sobie w stanie poradzić, wypłukując je wraz z moczem. Inaczej przedstawia się sytuacja witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – ich nadmiar grozi „przedawkowaniem”. 

Również łykanie jednego, dwóch wybranych składników może mieć fatalne skutki. Nadmiar jednego ze składników może wpływać na wchłanianie i metabolizowanie innych, jak to się dzieje np. w przypadku antagonistycznego działania wapnia i magnezu. Nadwyżka któregoś z nich skutkuje mniejszym przyswajaniem drugiego.  

Nadmiar witamin - gdy działa, ale nie tak, jak trzeba

Drugim problemem jest szkodliwe działanie przeciwutleniaczy podawanych w za dużych ilościach, kiedy to tracą swoje właściwości i stają się prooksydacyjne. Również niektóre grupy ludzi (jak np. palacze) powinny uważać na duże dawki antyoksydantów. Pacjenci palący tytoń, przyjmujący suplementację β-karotenów oraz witaminy A, cechowali się prawie 30% wzrostem zachorowalności na raka płuc i o 17% wyższą śmiertelnością. Badanie, choć miało trwać 6 lat, zostało przerwane po 4 latach. Również nadmiar witaminy E wydaje się groźny (ryzyko zawału serca i śmierci sercowo-naczyniowej). 

Ale dlaczego?

Powodów, dla których syntetyczne „witaminy” nie działają tak, jak trzeba, może być wiele. Z pewnością duży wpływ ma fakt sztucznego wyizolowania tychże składników, podczas gdy w naturze towarzyszą im inne, które wzajemnie wspierają swoje działanie. Natura stworzyła idealne proporcje, których człowiek nie umie naśladować. 

Nadmiar witamin - uwaga w ciąży

W czasie ciąży nie należy przyjmować absolutnie ŻADNYCH preparatów, nawet tych nie na receptę, bez uzgodnienia tego z lekarzem prowadzącym. Co prawda kobieta potrzebuje wtedy więcej witamin i składników mineralnych, ale ich nadmiar może być szczególnie niebezpieczny dla dziecka. Dzieje się tak w przypadku hiperwitaminozy witaminy A, której duże ilości wpływać mogą na ryzyko wad czaszki i układu nerwowego. Ponadto kobietom w ciąży nie zaleca się spożywania podrobów (wątroba), które są wyjątkowo bogatym źródłem witaminy A. Dostarczana w nadmiarze witamina D powodować może deformacje płodu i choroby kości. 

Jak się bronić?

Po raz kolejny okazuje się, że najbezpieczniej jest zainwestować w zdrową, urozmaiconą dietę, dostarczającą wszystkich niezbędnych składników w niezbędnych ilościach. Trudno wtedy o nadmiar któregoś ze składników. 

Jeżeli z jakichś przyczyn wciąż zamierzasz stosować suplementy, warto podsumować ogólną ilość przyjmowanych witamin i składników mineralnych. Często już sama zawartość tabletek i wzbogacanych produktów (płatki śniadaniowe, soki, mleko, margaryna, słodycze…) przekracza RDA (Recommended Dietary Allowances), czyli zalecane dzienne spożycie. 


Bibliografia

Sikorski Z.E. Chemia żywności - odżywcze i zdrowotne właściwości składników żywności, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 2009, ISBN 978-83-204-3630-3
Wawer I. (red.), Leki i mikroskładniki odżywcze, MedPharm, Wrocław 2011, ISBN 978-83-60466-84-1
Iwanow K., Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B. Liczmy witaminy w diecie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3810-1
Miller E.R., Pastor-Barriuso R., Dalal D., Meta-analysis: high-dosage vitamin E supplementation may increase all-cause mortality, Ann Intern Med, 2005 Jan 4, 142(1), 37-46